سمنبویان در اندیشه اعتلای فرهنگ سمنان
سمنبویان در اندیشه اعتلای فرهنگ سمنان
موسسه فرهنگی هنری سمن بویان سمنان از مهرماه ۱۳۹۰ با مجوز اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی استان سمنان شروع به فعالیت کردهاست . اهداف این موسسه شامل ارتقای سطح بینش عمومی جامعه و مردم شهر سمنان و استان سمنان، نیز شناخت مشاهیر و مفاخر، گویشهای محلی، بهخصوص گویش سمنانی و آداب و رسوم هر شهر است. به بهانه رونمایی از چند جلد کتاب منتشر شده این موسسه، با محمدرضا جدیدی مدیر این موسسه گفتگوی کوتاهی داشتهایم.
آثار منتشرشده
با عنایت خدا از زمان آغاز فعالیت ۵۰ اثر مکتوب و صوتی را با رویکرد اهداف موسسه منتشر کردهایم.
همکاران
جناب حمیدرضانظری که از اساتید مشاهیر و مفاخر در اداره ارشاد استان هستند، جناب آقای عبدالمحمد خالصی ، استاد محمدرضا طاهریان، جناب فرهنگ شکوهی و تمامی شاعرانی که در گویش سمنانی به شعر میپردازند.
شاخصترین کتاب موسسه
شاخصترین کتابی که در این موسسه به زیور چاپ آراسته گردیدهاست نصاب واژگان گویشهای محلی روستاها و شهرهای استان سمنان است. این کتاب شامل بیست گویش و لهجه است که لوح فشرده صوت شاعران هر گویشی به انضمام آن است. که بهترین منبع و مرجع برای پژوهشگران و زبانشناسان و افرادی که در خصوص گویشهای متعدد استان سمنان در حال تحقیق هستند تبدیل گردیدهاست. (استان سمنان به جزیره یا سرزمین گویشها و لهجهها شناخته میشود) و این تنوع گویشی و لهجهای میتواند پتانسیل مناسبی جهت تحقیقات زبانشناسان باشد. در این کتاب برای نخستین بار ۲۰ زبان و گویش از ایوانکی(غربیترین نقطه استان) تا نقاط مرزی شاهرود(شرقیترین نقطه استان) به صورت شعر نصاب از شاعران مختلف در این کتاب جمعآوری شدهاست. تمامی واژگان نصاب این اشعار آوانگاری شدهاست و به همراه لوح فشرده صدای خود شاعر برای افرادی که تمایل دارند با تلفظ صحیح آن آشنا شوند منتشر شدهاست.
با توجه به تنوع گویشی در استان، نتوانستیم در این مجلد تمامی گویشها را گردآوری کنیم، به همین علت این کتاب با عنوان دفتر اول شناخته میشود و دیگر گویشها در دفتر بعدی چاپ و به دست علاقمندان گویش و زبان خواهدرسید.
مهمترین اثر در ژانر کودک
شاخصترین اثر در رده کودکان در سال جاری، رونمایی از کتاب بکوآ زنگه بود که شامل یازده سرود به گویش سمنانی است و توسط خردسالترین گویشور سمنانی خانم فاطمه عبدوس بازخوانی و در لوح فشرده برای مخاطبان کودک آماده شدهاست. مزیت این لوح فشرده نسبت به نسخههای مشابه در گویشهای دیگر این است که توسط یک بانو و به شیوه و صدای کودکانه خوانده نشدهاست بلکه به معنای واقعی توسط یک کودک خردسال خوانده شدهاست. توصیه من به والدین و مربیان مهدکودک و پیش دبستانی این است که برای آموزش زبان سمنانی از این کتاب و لوح فشرده بهره گیرند.
با عنایت به استقبال شهروندان و خواست مسئولین دو بار برای این اثر رونمایی برگزار شدهاست که یکبار در اداره ارشاد و بار دیگر در کتابخانه عمومی سمنان این مراسم برگزار شدهاست. مراسم رونمایی دوم به درخواست رئیس اداره آموزش و پرورش شهرستان سمنان ویژه مدیران و مربیان مهدهای کودک با استقبال خوب برگزار گردید که از جناب رضایی رئیس اداره آموزش و پرورش شهرستان سمنان کمال قدردانی و سپاس را دارم. ایشان به تمامی مراکز پیش دبستانی و مهدهای کودک ابلاغ کردهاند که برای آموزش زبان سمنانی این کتاب مورد بهرهبرداری قرار بگیرد.
مراسم آئینی اربعین به زبان شیوای سمنانی
این موسسه در حوزه مذهبی و برپایی مراسمهای مذهبی نیز چند سالی است ورود یافتهاست و ششمین سالی است که در اربعین حسینی در مجمع ابوالفضلالعباس (ع) توسط موسسه سمنبویان و همکاری اداره ارشاد و هیئت امنای مجمع ابولفضل مراسم سخنرانی، مداحی، مدیحهسرایی و شعرخوانی به زبان سمنانی برگزار شدهاست. این مراسم تا بحال مورد استقبال شهروندان بیشماری قرارگرفته است. مراسم امسال با سخنرانی حاج آقا مطیعی رئیس حوزه علمیه سمنان و مداحی آقایان محمود و مقداد کاشفی برگزارگردید. در این مراسم با شکوه و معنوی استاد عبدالمحمد خالصی و ابوالفضل اعوانی نیز به شعرخوانی پرداختند.
مقابله با تهاجم فرهنگی
با برگزاری مراسمهای این چنینی امیدواریم تا مردم بیش از پیش قدردان آداب و رسوم و زبان و گویش مادری خود باشند. به تازگی نیز بزرگان به این نتیجه رسیدهاند که یکی از راههای مقابله با تهاجم فرهنگی، حفظ فرهنگ بومی است که اگر به نوجوانان و جوانان آگاهی دادهشود و قدر فرهنگ بومی خود را بدانند بیشک در مقابل بیگانگان به راحتی مورد هجمه قرار نمیگیرد.
احیای زبان سمنانی
از آنجا که تعداد گویشوران سمنانی به نسبت جمعیت سمنان کم بوده و زبان سمنانی در رده زبانهای در خطر انقراض محسوب میشود باید راهکارهایی برای احیای این زبان باستانی در نظر گرفت. یکی از بهترین راهها برای فراگیر کردن زبان سمنانی، مصمم بودن خانوادههای سمنانی و اهتمام ورزیدنشان در صحبت با این زبان شیرین در خانواده و با فرزندانشان است. راهکار دیگر تلاش مدارس و مهدهای کودک در این زمینهاست. معلمان و مربیان حتی با آموزش یک کلمه، واژه و یا مطرح نمودن یک چیستان و یا ضربالمثل به زبان سمنانی کودکان را به یادگیری این زبان ترغیب کنند.
در دانشگاه سمنان نیز دو واحد درسی تصویب شدهاست و امید است در سالهای آینده این دو واحد آموزشی به اجرا گذاشته شود تا افرادی که علاقمند هستند همچون دانشجویان رشته زبانشناسی بتوانند این واحدها بگذرانند.
راهکار دیگری که موسسه سمنبویان به آموزش و پرورش پیشنهاد دادهاست تنظیم جزوه است که با تائید آموزش و پرورش استان سمنان به وزارت آموزش و پرورش ارسال شدهاست و شامل چند شعر و فرهنگ عامه از گویش سمنانی است که در صورت تائید این جزوه در اختیار آموزش و پرورش قرار میگیرد و در پیشدبستانی و مقطع اول و دوم ابتدایی میتواند مورد استفاده قراربگیرد.
رادیو سمنان نیز دوشنبه شبها و جمعه شبها برنامه شبهای نقرهای را با زبان سمنانی پخش میکند که شنوندگان زیادی دارد و در راستای احیای زبان سمنانی کار فاخری است.
خرید آثار سمنانی کمک به فرهنگ این مرز و بوم است
آثاری که به صورت مکتوب یا صوتی جمعآوری شدهاست یا ساخت کلیپهایی که در برنامه داریم کمکهای بیشتر مردمی را میطلبد. از تمامی شهروندانی که سمنان امروز را مطالعه میکنند یا در فضای مجازی آثار سمنانی را دنبال میکننددرخواست میکنم مصمم باشند که آثار این چنینی را تهیه کنند و در مناسبتهای مختلف همچون عید نوروز برای تهیه هدیه میتوانند از این آثار بهره بگیرند. این اقدام هم تشویقی برای شاعران و نویسندگان است و هم عاملی برای ترویج زبان سمنانی و راهی برای پاسداشت آداب و رسوم کهنمان نیز محسوب میشود.
راهکار دیگر هم همکاری دوچندان روابط عمومیهای ادارات، سازمانها، موسسات و بانکها با چنین موسساتی است که میتوانند چنین آثاری را به عنوان هدیه یا جوایز در نظر بگیرند.
دفتر موسسه سمنبویان سمنان در بلوار ولیعصر، جنب مسجد آل محمد واقع شدهاست.
این مؤسسه به همت محمد رضا جدیدی و حمید رضا نظری در مرداد 1390 تأسیس و اهداف زیر را در برنامه خود دارد: